Van Zuylekom, Levert&Co. – nieuw leven voor een van de oudste distilleerderijen van Amsterdam

Sociaal-geograaf Merel Ligtelijn belandde na haar studie in de (onderzoeks)journalistiek. Met historisch en actueel Amsterdam als een van haar centrale belangstellingen. Via haar goede vriend Erik Blaisse (1922-2015), laatste eigenaar van distilleerderij Van Zuylekom, Levert&Co. (1684-1982) in de Jordaan, kwam zij in bezit van het papieren archief van deze distilleerderij. In 2013 maakte Merel een expositie over dit bedrijf in het Amsterdam Museum, en ontrukte de distilleerderij, een van de drie oudste van Amsterdam, daarmee aan de vergetelheid. Merel raakte zo enthousiast over de distilleerderij dat ze besloot acht fijne likeuren, vier jenevers en drie crèmes op basis van oude receptuur te herintroduceren en daarmee het bedrijf nieuw leven in te blazen.

Van Zuylekom, Levert & Co (1684-1982) behoort tot de oudste distilleerderijen van de stad. Merel heeft besloten dit bedrijf stapsgewijs nieuw leven in te blazen. Om meer van de materie te begrijpen, volgde zij in 2017 een distilleeropleiding in Schiedam/Hasselt. Daarnaast brengt zij de geschiedenis van het bedrijf, met wortels in Bentheim/Steinfurt in Duitsland, steeds verder in kaart. Van Zuylekom werd opgericht in de Gouden Eeuw, een periode waarin Amsterdam zich toelegde op de fabricage van likeuren, bitters en elixers. Amsterdam was eeuwenlang likeurhoofdstad van het land en ook internationaal toonaangevend. De brandewijn werd voornamelijk gestookt in Weesp of Schiedam, in Amsterdam maakten ‘fijndistillateurs’ daar likeur van, met exotische smaken en namen.

Jordanese stokerij

Een van de beroemdste stokerijen was Van Zuylekom, Levert & Co in de Jordaan, gevestigd aan de Anjeliersgracht, nu Westerstraat. Hier werden bijna drie eeuwen lang likeuren, bitters, elixers en jenevers gestookt. Eerste eigenaar was Jacob Bols, neef van Lucas Bols. In 1754 kwam het bedrijf in handen van Frederik van Zuylekom, wiens naam tot het einde toe verbonden bleef aan het bedrijf. In de negentiende eeuw volgde een fusie met de firma Levert & Co. In 1952 werd Erik Blaisse (1922-2015) eigenaar. De laatste. In 1982 viel voor het bedrijf het doek, onder andere wegens toegenomen concurrentie, prijsverlagingen in de branche en distributieproblemen. Noodgedwongen verkocht Blaisse de inboedel van zijn geliefde distilleerderij. Voor het papieren archief bleek geen interesse. Hij bracht dit onder in zijn tuinhuis aan de Vondelstraat en bande het uit zijn geheugen. Totdat het huisje moest worden opgeknapt en dus ontruimd. Merel Ligtelijn, bevriend met Blaisse, nam er een kijkje en vond kasboeken, posters, etiketten, foto’s, flessen en correspondentie. Sommige stukken waren door zilvervisjes aangevreten of door vocht aaneen geplakt, het grootste deel was in goede staat. De verzameling, geschonken aan Ligtelijn, wordt beheerd door de stichting Collectie Van Zuylekom Distilleerderij Anno 1684.

van zuylekom

De Van Zuylekomdranken, inmiddels zestien soorten, zijn stuk voor stuk van hoogwaardige kwaliteit. De dranken zijn vervaardigd met behulp van andere distilleerderijen, maar zodra de eigen stokerij een feit is op de nieuwe locatie, zal Van Zuylekom zelf de productie van de dranken ter hand nemen en nieuwe soorten blijven ontwikkelen. In 2016 kwam Merel op het idee om een bio-tulpenlikeur te ontwikkelen; een nieuwe loot aan de Van Zuylekom-drankenstam. In diezelfde periode verstigde een motie van de Amsterdamse gemeenteraad een de aandacht op een onverzorgd stukje Zuidas: het A10-talud in de onderdoorgang Beethovenstraat. Zuidas-gebiedsregisseur Frans Taselaar van ingenieursbureau Hompe en Taselaar zag hierin een kans voor een nieuw groen initiatief. Maar wat? Merel zocht een locatie voor haar tulpenveld. Maar waar? Het toeval (in de vorm van een ander project) bracht Taselaar en Ligtelijn jaren terug samen. Zij knoopten nu het ‘waar’ en ‘wat’ aaneen. En zo gingen zesduizend biologische bollen het Zuidas-talud in, met behulp van klimtouwen. Na een succesvolle oogst in 2017 maakt de tulpenlikeur in 2018 op de Zuidas een beloftevolle start.

Beperkte oplage

De honderd procent biologische tulpenlikeur Primeur Zuidas (20% vol.) is geheel vrij van kunstmatige kunststoffen. Deze editie verschijnt vanwege de beperkte omvang van het beplante Zuidas-terrein in een beperkte oplage: circa 1.860 flessen van 100 ml. Alle flessen zijn individueel genummerd, en exclusief omwikkeld en verpakt. Per flesje tulpenlikeur zijn ongeveer 33 tulpen verwerkt. De eerste batch van de Zuidas-tulpenlikeur heeft een warme natuurlijke licht roodbruine tint, de tweede batch, gemaakt op basis van een iets ander recept, is goud van kleur. Voor beide batches geldt dat de smaak zacht, aards en bloemig is, en niet te zoet. Met een iets frissere toon van de tweede batch. Behalve als aperitief is de tulpenlikeur breed inzetbaar. In en over desserts, als dressing bij voorgerechten en salades, in een kir, of voor een mooi gekleurde cocktail met een blokje ijs.

Likeurmuseum annex proeflokaal en stokerij

Het Van Zuylekom-archief zal tezamen met archieven van derden worden ondergebracht in een likeurmuseum annex proeflokaal, met eigen stokerij. Er is al een locatie. Aan de realisering van dit bijzondere initiatief wordt momenteel hard gewerkt.
Aan bijzondere collecties, enthousiasme, kennis en inzet ontbreekt het niet. Aan Hollandse en specifiek Amsterdamse likeuren evenmin. In het najaar worden ook de Van Zuylekom-tulpenjenever en tulpengin, met daarin een rijke mix aan botanicals, gelanceerd.

Van Zuylekom, Levert&Co.

Zwanenburgwal 86, 1011 JH Amsterdam, Nederland
06 542 247 16

Meet the makers

Over deze maker